Temsil
İddia tahtada durur, oylanır, tartışılmaz. Sonra metin sadeleştirmeden okunur. Zor kelimeye dokunulunca anlamı açılır.
Ders boyunca sınanacak iddia
TEVEKKÜL = HİÇBİR ŞEY YAPMAMAK
Şimdilik sadece sayın. Kimin niçin öyle düşündüğünü sormayın; cevabı metin verecek.
Açılış soruları
Bu cümle doğru mu? Kim katılıyor, kim katılmıyor?
Çabalamak ile güvenmek birbirinin zıddı mıdır?
Elimizde olan ile olmayanı ayırt edebiliyor muyuz?
Yedinci Söz — üç durakta okuma
Öğretmen notu
Oylamayı tartışmaya çevirmeyin. Sayılar 4. aşamada tekrar bakılmak üzere duruyor; dersin ölçüsü o iki sayının değişip değişmediği olacak.
Metin kitaptan okunur. 2. durakta aldatıcının konuşması ile sağdan gelen sesi iki ayrı öğrenciye okutun; “Sual–Cevab” kısmı hızlı tempoda, karşılıklı okunsun.
Metinde aldatıcının ağzından geçen ifadeler (içki, süslü suretler) metnin kendi sesi değil, aldatıcının dilidir. Akış içinde okuyun, üzerinde durmayın, yorum eklemeyin.
Dikkat: bu Söz ecel, darağacı, kabir ve ayrılık üzerine kurulu. Sınıfta yakın zamanda kayıp yaşamış bir öğrenci olabilir. Metni okuyun ama kimseden kendi kaybı üzerinden konuşmasını istemeyin; bir öğrencinin zorlandığını fark ederseniz dersten sonra sakin bir şekilde ilgilenin, gerekirse rehberlik servisine yönlendirin.
Metinde iz sürme
Siz açıklamayın; yalnız sorun. Önce sınıfa sorun, cevap gelsin; sonra dokunup metnin kendi karşılığını gösterin.
Temsildeki unsurlar ve hakikatteki karşılıkları
Sorular
Öğretmen notu
Eşleştirmeyi kapalı hâlde sorun; öğrenci cevap verdikten sonra açın. Bu Söz’de karşılıkları metin tek tek kendisi veriyor — Dördüncü Söz’deki gibi.
İkinci soru dersin eksenidir: asker hiçbir tehlikeden kaçmıyor. Arslan da darağacı da yaralar da yerinde duruyor; değişen yalnız onların ne mânaya geldiği. Bunu öğrenciye buldurmadan ilerlemeyin.
Benim görevim mi, gücümü aşan mı?
Fişleri hızlı tempoda okuyun; öğrenciler el kaldırarak sütunu göstersin. Tartışmalı olanlarda kısa bir gerekçe isteyin.
Metinde tevekkül, çabanın yerine geçmiyor. Metin iki ilâcın birincisini “Sabır ile Tevekkül” diye kuruyor — sabır bir edilgenlik değil, sürdürülen bir iştir. Biletin karşılığı da bir iştir: “başta Namaz olarak Eda-i Feraiz ve Terk-i Kebairdir.”
Metin yanlış anlaşılma ihtimalini kendisi görüp uyarı koyuyor: “Sakın yanlış anlama! Allah’a karşı fakrını hissedip yalvarmak demektir. Yoksa fakrını halka gösterip, dilencilik vaziyetini almak demek değildir.” Yani fakrı kabul etmek, elini kolunu bağlamak değil; kime dayandığını bilmektir.
Henüz fiş okunmadı.
Öğretmen notu
“Dua etmek” fişi tartışma çıkarır: dua bir çaba mıdır? Metnin cevabı açık — ikinci ilâç “Şükür ve Kanaat ile Taleb ve Dua”dır, yani dua ilâcın kendisi, yerine bekleme değil. Dua bizim elimizdedir; icabeti değil.
Hızlı tempoyu koruyun. Bu etkinlik doğru cevabı bulma yarışı değil, iki sütunu ayırma alışkanlığı kazandırma çalışmasıdır.
Muhakeme
Bu aşamada itiraz hakkı kullanılır. İtirazı bastırmayın; metne götürün. Sonra tahtadaki iddiaya dönün.
Tahtadaki iddia
TEVEKKÜL = HİÇBİR ŞEY YAPMAMAK
Ders başındaki oylama: —
Cümleyi tahtada silin ve sınıfın düzelttiği hâlini yazın.
Öğretmen notu
Düzeltilmiş cümleyi siz yazmayın. Sınıftan gelen öneriyi tahtaya geçirin; metinden karşılığı olmayan bir öneri gelirse “metin nerede böyle diyor?” diye sorun.
Sık gelen doğru düzeltme şöyle olur: tevekkül, çabayı bırakmak değil, çabadan sonra neticeyi bırakmaktır. Metnin dilinde: “Hâlıkının Kudretine istinad, Hikmetine itimaddır.”
İki daire
Herkes kendisini kaygılandıran bir şeyi kâğıda yazar ve dairelerden birine yapıştırır. Sınıf yerleştirmelere itiraz edebilir; itiraz edilen kâğıt tartışılır, gerekirse yer değiştirir.
Kâğıt: 0
Kâğıt: 0
Bu dairedeki her kâğıt için tek bir soru cevaplanır: “Bunu kime bırakıyorum?”
Öğretmen notu
Kâğıtlar isimsizdir. İtiraz kâğıda edilir, yazana değil — bunu etkinliğe başlamadan yüksek sesle söyleyin.
Ağır bir kaygı yazıldığını fark ederseniz tahtada konu etmeyin, sessizce ikinci daireye alın ve dersten sonra o öğrenciyle sakin bir şekilde ilgilenin; gerekirse rehberlik servisine yönlendirin.
Son soruyu (“Bunu kime bırakıyorum?”) cevaplatmak zorunda değilsiniz. Sorunun sorulmuş olması yeter; cevabı herkes kendi içinde verir.
Hayata indirme
Kapanış cümlesi ve tefekkür ödevi. Herkes yazar; okumak gönüllüdür.
“Bugün gereğinden fazla kontrol etmeye çalıştığım şey ……………………”
Yarın hangi konuda çabayı yapıp neticeyi bırakacaksınız?
Tefekkür ödevi
Bir kaygınızı iki sütuna ayırın ve her sütun için atacağınız bir sonraki adımı yazın.
Gelecek ders
3. ünite başlıyor — Kâinatı Okumak ve Sentez. 9. Ders: Sekizinci Söz ve On Birinci Söz, saray temsili.
Öğretmen notu
Kapanış cümlesi not verilerek değerlendirilmez; kâğıt öğrencinin kendisinde kalır.
Tefekkür ödevi iki sütunludur, çünkü ikinci sütunun da bir adımı vardır. “Gücümü aşan” sütununda atılacak adım metinde duruyor: sabır, tevekkül, dua.
Metin: Bedîüzzaman Said Nursî, Sözler — Yedinci Söz. Metin, proje klasöründeki Sözler nüshasından sadeleştirilmeden alınmıştır; kelimelere dokununca çıkan açıklamalar yalnızca sözlük karşılığıdır, metnin parçası değildir.
Ders planı: Küçük Sözler Atölyesi, 2. Ünite — Hakikatten Hayata, 8. Ders (40 dk).
Kodlar: SDB1 Kendini düzenleme; SDB3 Esneklik · D12 Sabır, D16 Sorumluluk · OB1 Bilgi Okuryazarlığı.
Materyal: Küçük Sözler kitabı, fiş kartları, tahta.